8Overall Score

baden-badenHoeveel kan je van literatuur houden? Hoe veel kan je in de kracht ervan geloven?

Leonid Tsypkin was een Russisch-joodse geleerde die vooral schreef voor de besloten huiskring. Zijn liefde voor Russische literatuur en meer bepaald voor Dostojevski bracht hem er toe een roman te schrijven over Fyodor Dostojevski en zijn vrouw Anna’s verblijf in kuuroord Baden-Baden en de treinreis naar Sint-Petersburg in het voetspoor van zijn geliefde schrijver.

Zomer in Baden-Baden vermengt de reis die Tsypkin zelf maakte met de historische reis van de Dostojevski’s met veel bewondering voor diens werk en de herinneringen en anekdotes uit het leven en werk en de stormachtige relatie van het koppel. Het oproepen van taferelen uit de Gebroeders Karamazov, Misdaad en Straf, Notities uit het Ondergrondse en de autobiografische gegevens uit De Speler (Dostojevski kon het gokken niet laten, worden gevat in lange associatieve zinnen alsof je helemaal in de Russische literatuur verdwaald bent. Elke zin is een alinea lang en van begin tot eind is het een verhaal zonder verdere hoofdstukopdeling.

Keer op keer komt Dostojevski met lege handen thuis, smeekt zijn vrouw om nog iets te verpanden om schulden in te lossen of opnieuw te gaan gokken waarna hij op zijn knieen valt, haar hand begint te kussen en we zwemmen naar diepe wateren (dat zwemmen is een heerlijke beschrijving van hun liefdesspel).

In het voetspoor van Dostojevski probeert Tsypkin ook de minachting ten opzichte van Joden (er zijn heel wat antisemitische tendensen in het werk van Dostojevski die naar boven komen). Hoe kan iemand die zo het lijden van anderen wist te verwoorden en uitkeek naar verlossing, zo haatdragend zijn ten opzicht van een volk dat zoveel geleden heeft?

Een reis die de donkere kant van de schrijver probeert te vatten di in zijn werken zoveel gedrochten van de menselijke ziel blootlegde.

Een ongeveinsd eerbetoon aan leven, werk en liefde van Fedja en Anna Dostojevski.
Leonid Tsypkin, Zomer in Baden-Baden (Amsterdam: De Bezige Bij, 2002)

Leave a Reply

Your email address will not be published.